Scheepvaartmuseum Amsterdam in oude glorie hersteld

"KNX paste het beste bij de gestelde eisen"

'Lands Zeemagazijn', het onderkomen van het Scheepvaartmuseum te Amsterdam, wordt gerenoveerd. Het gebouw wordt hersteld in zijn oude glorie, het moet weer het gevoel geven van een pakhuis. Op die manier wordt het weer onderdeel van de maritieme omgeving. Croon Elektrotechniek zorgt wel dat het pand over een state of the art KNX-installatie beschikt.

Het pand waarin het Scheepvaartmuseum is gehuisvest, is na 350 jaar toe aan een renovatie. Het Scheepvaartmuseum is het laatste rijksgesubsieerde museum dat nog geen klimaatsysteem heeft. Ook is het bezoekersaantal in de laatste 35 jaar vervijfvoudigd. Bezoekers stellen tegenwoordig ook andere eisen aan een museum. Daarom wordt 'Lands Zeemagazijn' drastisch onder handen genomen. Croon Elektrotechniek is verantwoordelijk voor de elektrotechnische installatie. Projectmanager Peter Staartjes: "Croon is als elektrotechnisch installatiebedrijf opgenomen in het bouwteam. Op dit moment zitten we midden in de bouwfase. De verwachting is dat we het pand dit jaar nog kunnen opleveren." In het bestek stond precies beschreven aan welke eisen het nieuwe pand moest voldoen. "We hebben gekeken welk systeem economisch het beste paste bij de gestelde eisen. Dat bleek KNX te zijn. De eisen hadden betrekking op veiligheid, comfort, communicatie en energie. Bovendien moest het systeem betrouwbaar zijn", vertelt Staartjes. "Het KNX-systeem gaat fungeren als managementssysteem. De verlichting wordt erop aangesloten en we maken ook een koppeling met de werktuigbouwkundige installaties. Op die manier kunnen we gemakkelijk storingen detecteren. Daarnaast wordt er een koppeling gemaakt met het beveiligingssysteem. Op het moment van een inbraak of een interventie gaat automatisch de verlichting branden." Op twee plekken in het pand komt een touchpanel te hangen van het merk ESA - Italiaanse design. Beide voor monitoring, een ook voor de daadwerkelijke aansturing van het systeem.

Een van de bijzonderheden van het pand is dat er veel gebruikt wordt gemaakt van museale ruimtes. Daar moet een bepaalde sfeer worden gecreeerd. Dit gebeurt met behulp van showcomputers die door derden zijn gei'nstalleerd en door Croon zijn gekoppeld met het KNX-systeem. "De showcomputers genereren lichtscenes op basis van het DMX. Dit zijn veelal voorgeprogrammeerde lichtscenes die via KNX kunnen worden geactiveerd. Het is eigenlijk een stand alone systeem, maar het wordt op afstand aangestuurd via KNX", legt Staartjes uit. De aansturing van DMX via KNX was een uitdaging. "De showcomputers en een deel van de ledverlichting die in de kap is gepositioneerd, werken met DMX. Het DMX-signaal wordt via het KNX-bussysteem getransporteerd en ingekoppeld op de Wieland-boxen, de hardware van het KNX-systeem. We hebben veel ervaring met het stekerbare Wieland-systeem dat we hier gebruiken. Ook de overige verlichtingsystemen worden zo goed als allemaal uitgevoerd met stekerbaar Wieland", vertelt Staartjes. De verwarming in het pand wordt apart geregeld. Er komt wel een koppeling met KNX voor het uitlezen van storingen. "De werktuigbouw-kundige installaties werken met een eigen systeem. Dat systeem is dan wel weer aangesloten op KNX om het te kunnen monitoren."

Betrouwbaar

Croon heeft vaker met KNX gewerkt en is overtuigd van de kwahteiten van het systeem. "We wilden een betrouwbaar systeem en KNX heeft zich allang als zodanig bewezen. Verder wilden we een functioneel systeem, niet alleen omdat dat in het bestek werd gevraagd, maar ook om het voor de gebruiker zo effectief mogelijk te maken. Daarnaast kun je met KNX hergebruik bevorderen. Als je later iets in het systeem wilt vervangen, of wilt toevoegen, dan hoeft er niet een compleet nieuwe systeem in. Ook op gebied van de exploitatiekosten was KNX de juiste keuze", vertelt Staartjes. Een van de voordelen van KNX is de merkonafhankelijkheid. Croon heeft wel besloten alle componenten van een leverancier te betrekken. "Gezien de complexiteit hebben wij besloten alles in een hand te houden. Het bedenken van de structuur, de componenten, we houden alles bij de partij die ook het KNX-systeem levert. Dit alles wordt gedaan door Isolectra. Op deze manier hebben we een goede afstemming van de verschillende systemen. We lopen nu niet het risico dat we, doordat we allerlei verschillende merken gebruiken, niet de functionaliteit halen die we willen. Dat vraagt nogal wat afstemming", concludeert Staartjes. Het project in het Scheepvaartmuseum is groot en complex. "Het is niet complex omdat er zoveel verlichting moet worden geschakeld - dat doen we wel vaker", zegt Staartjes. "Het wordt complexer omdat alle systemen goed op elkaar moeten worden aangesloten. De specifieke kennis die nodig is om al die componenten als een orkest te laten samenwerken, daarvoor heb je een dirigent nodig."

Isolectra

Behalve Croon Elektrotechniek heeft ook Isolectra een belangrijke functie bij de installatie van het KNX-systeem in het Scheepvaartmuseum. Casper Bontenbal van Isolectra legt uit: "Ten eerste zijn we importeur van Wielandproducten. Wieland levert KNX-gebouwbesturingssystemen. Wat heel specifiek is aan die besturings-systemen, is dat we ze allemaal plug & play maken, stekerbaar. Normaal is het aansluiten van een KNX-systeem best omslachtig. Alles wordt centraal in de meterkast gezet en van daaruit moet je voor elke lamp een aparte kabel leggen. Dat vergt heel veel in-stallatiewerk", memoreert Bontenbal. "Met ons systeem van Wieland worden de KNX-componenten vlakbij de ruimte geplaatst waar ze nodig zijn. Daar sluit je de lampen en andere producten op aan. Dat gebeurt allemaal met een stekerbaar systeem. Dat betekent dat je kant en klare kabels krijgt. De ene kant steek je in het besturingskastje, de andere kant in een armatuur en dat is het. Heel veel lichtarmaturen en andere producten zijn al voorzien van onze stekkertjes. Zo kun je veel sneller en goedkoper werken", vertelt hij.

Programmering

Isolectra is niet alleen leverancier van componenten. "We hebben met Croon meegedacht over de inrichting van het systeem. Voor dit project doen we ook de programmering en de inbedrijfstelling", vertelt Bontenbal. "We leveren het touchscreen, dat moet ook worden geprogrammeerd. Daar komt een visualisatie op van het hele gebouw. Een ander punt is dat we de systeemintegratie doen van KNX met andere systemen, zodat je op de juiste manier de meldingen van het brandmeldsysteem binnenkrijgt. Als er op basis van alarmen actie moet worden ondernomen, nemen wij die programmering ook voor onze rekening."